AGCNATAN!
Dayta ti teksmo a nagplastar iti screen ti selponko. Dimmagsen ti barukongko ket dagus a timmubbog dagiti matak. Kasla nagmanto ti oras iti lubongko. Kayatko a subalitan ti teksmo ngem kasla man nasadutan dagiti ramayko a mangpisel kadagiti keypad ti selponko. Nagpaklebak iti rabaw ti iddak sako inlumlom ti rupak iti pungan. Nasakit ti nakemko kenka ta kasla man nagrabaw ti rasonmo a mangwaswas ti agmaysa tawenen a relasionta. Iti diak laeng panangpatgan iti kayatmo nga umayak iti kasangaymo ti makagapu a kayatmon a puteden ti ayan- ayatta. Kunak man no awatemto dagiti di mapakadaan a pagteng a mangrakrak iti relasionta? Agpatinggaka la gayam ti ubbaw a karkari.
“Ikarik nga uray adayoka kaniak, dikanto pulos a sukatan ditoy pusok, Daisy?” malagipko a kinunam idi agsarakta iti siudad ti Laoag.
Agpapaayka a kas instruktor iti maysa a pribado nga unibersidad iti Laoag idinto ta addaak metten iti maudi a tukad iti kursok a kinamaestra ditoy Candon. Sangapulo ket maysa ti baet dagiti edadta. Ngem pulos a di nagbalin a lapped dagiti tawenta iti ayan- ayatta a nasangal kalpasan ti panagsarak ta iti maysa a seminar para kadagiti Ilokano a mannurat. Kasla man maysa a darepdep dagiti pasamak iti nagbaetanta ta kunak no diakon matungpal daydi arapaapko a makanobio iti maysa a lalaki nga addaan natalged a trabaho ken adayo ti pangitarayanna iti tawenko. Sipud pay ubingak ti kas kenkan ti inar- arapaapkon a makadenna iti agnanayon.
“Siak ni Eleazar, adingko”, nakaisemka idi a nangitanggaya iti imam kaniak.
Naggiddanta idi a mapan iti siled a pakaangayan ti workshop para iti panagputar ti sarita ta isu la ket ngarud ti kayatko nga adalen idi. Nakitabunoak ta maysaak a mapadayawan iti daydi a seminar. Inyalatko ti maikalima a gunggona iti panagsuratan iti sarita para kadagiti agdadamo a mannurat.
“Daisy Lazaro, Sir”, kinunak met nga insungbat idi kenka.
Dumdumogennak iti tayagmo a lima kadapan ken pito pulgada. Naparaburanka iti naririmat a mata a sinalinongan ti atitiddog a kurimatmat. Madlaw a dika agam- ammal ti sigarilo.
“Satisfied?” kinunam idi madlawmo a makumikom dagiti matak a mangmingming kenka.
Mababainak a napaisem. Inturongko ti imatangko iti uneg ti siled a turongenta ngem di nakaruk-at kaniak ti pangis a kallidmo ken agpapada a pannakaurnos dagiti kimmandela a ngipenmo idi agkatawaka ti nakapsut. Indiayam ti tugaw iti abaymo idi sumrektan iti siled, pinagustuanka met ta awan pay kaduak idi. Gapu ta siak ti kaubingan a delegado idi, siak ti sangkamiron ti id- idoloek unay a ni XP-beterano a mannurat. No koma laeng naipasngayak idi kaub- ubingam… sangkakakuna ti panunotko idi umuna a makitak iti dinar- ayak a seminar diay Isabela. Pasaray agsabat dagiti matata satanto pasarunoan ti isem.
“Mailiw siguro diay nobiom, aya ta sangkatalmegmo dagita keypad ti selponmo?” kinunam idi makitam nga iruarko manen ti selponko iti bulsa ti pantalonko. Sinabatko dagiti kasla mangar- arudok a matam.
“Awan nobiok, Sir”, insungbatko a timmakder iti nagtugawak. Nalpasen ti workshop. Agturongta idin iti panganan sakbay a maisayangkat ti rabii ti kultura.
“Dayta met ti diak patienen a” inlibbim a nangmatmat kaniak. “Asino ngarud dayta a kateteksmo ngay?” innayonmo nga abakmo pay tay agimon a nobiok.
“Gayyemko, sir, salsaludsodenna no okey- ak met laeng nga agmaymaysa ditoy”, impakaammok.
“Ket, okeyka met laeng kadi? Makitak ket agmaymaysaka, awan kaduam?”
“Kaduak ni Nanangko a nagpaManila ngem idi maitulodnak ditoy, nagsubli met laeng diay Pasay a nagdagusanmi idi rabii, umaynakto sukonen no malpas ti seminar, Sir” inbinsabinsak. “Sika ngay Sir, taga- anoka?”
“Taga-Ilocos Norte, diay Laoag” insungbatmo.
Bimmallaet ti ulimek. Agkaabayta manen idi sumangota iti panganan. Nakaisem dagiti padam a taga-Ilocos Norte idi maiturong ti imatangda kadata. Addada iti sabali a lamisaan. Nalabit makuna nga agnobiota no adda sabali a makakitkita kadata. Gapu ti babainko, immunaakon a pimmanaw iti pananganan.
“ Nalpaskan? Papanamon?” inamadmo idi tumakderak.
Nagtung- edak. “Apanak pay diay kuartok, Sir” impakadak. Timmalikudakon ngem mariknak idi a sumursurot pay laeng dagiti matam. Diak maawatan ti riknak iti daydi a kanito ta nagbati kaniak ti sukog ti rupam ken dagiti naririmat a matam a nangmatmat kaniak idi iyam-ammom ti bagim. Uray sika, dika pulos pimmanaw iti abayko agingga idi maileppas ti seminar. Kadaydi nga oras, addan bassit a naibingaymo maipapan iti panagisursurom ken biagmo. Dika idi maawatan no apay a kasta unay ti panangdakamatmo nga awan nobiam, a di mo pay masango ti agayat.
“Awan ngarud planom nga agpamilian, Sir?” inyisemko idi a dinamag, diak ammo no apay a nadamagko dayta kenka.
“ Mabalin pay met a sukatan dagiti plano iti napalabas, saan kadi?” addaan kaipapanan ti isemmo a nangsungbat iti saludsodko.
Nailabegak. Adda paset iti pusok a naragsakan. Diak mailawlawag. Dika metten a nagtimtimek. Nangriknaka lattan kas kaniak. Napalalo a siddaawmo idi mangegmo ti naganko nga inyawag ti mangiturturong. Naiwaragawagen iti tallaong ti panangabakko iti panagsuratan ti sarita iti Iluko. Diakon nangngeg pay ti rimmuar iti bibigmo ta nagpasangoakon iti dayta a kanito. Mailadawan iti rupam ti napalalo a ragsak a kunam la no kabagianka a maragsakan met iti nagun-odko a pammadayaw.
“You amazed me!” inyesngawmo idi agsubliakon iti tugaw iti abaymo, “you are just 19!”
Uray siak ket diak met ninamnama a mangabak ti insalipko. Tinungpalko laeng ti imbalakad ti inak ken dagiti kakabsatko. Imbasak ngamin kadakuada ti saritak sakbayko nga insalip. Gapu ta nakitak a tumartara-igid ti lua iti matada, nakunak a mabalin a kastanto met ti reaksion dagiti makabasa.
“Paspasarak laeng, Sir” nagkatawaak.
“Saan, nagsiglatka ketdi a, imagine, naglawan ti bokabularyom iti pagsasaotayo, manmano ti kasta nga agtutubo itan, kaaduan, aging- Inglesda uray nagmadi met a denggen ta wrong gramming met!”
Kinatawaak ti maudi nga insawangmo. Nasursurok ti agsurat iti Iluko agsipud ta adda propesormi a kanayon mangtigtignay kadakami nga agsurat. Iti itatabunomi iti seminar para kadagiti mannurat nga Ilokano diay Isabela ti nangriing ti gagarko nga agsurat. Numan pay Ingles ti majorko, kasla kaykayatkon ti Ilokano a sarita nga isurat.
“Ala, congratulations! Itultuloymo!” di pay nagpukaw ti pangis a kallidmo.
“Thank you, Sir” kinunak. “Ala, sir, apanko pay isimpa dagidiay iyawidko tapno nakasaganaakton inton umaynak sukonen ni Nanangko ken ti ikitko” impakadakon idi kenka.
Iyaddangko koman dagiti sakak a pumanaw iti abaymo idi igawidmo ti takiagko. “Mabalin nga alaek ti numerom, Daisy?” impakamakammo.
Diakon a nagtimek ket inruarko ti selponko iti bulsak. Imparangko ti numerok. “Ibagam ti naganmo Sir ta dia pabainan, kaluksawko ngamin dagiti mangmirmiron a makiteksmate a di mangiyam- ammo ti bagida”.
“Ket wen, a” inyisemmo.
Daytan ti maudi a panagsaritata ta saanen a nagsinallupang pay ti dalanta idi agawidkamin ti inak. Nagsublikami diay Malibay a napan nangala kadagiti ginatang ni nanangko a para kadagiti napanawanmi diay Candon. Makikalugankam koman idi iti bus a nagluganan ti gungloyo ngem gapu ta adda imbati pay laeng ni Nanang dagiti iyawidna, dimi napatgan ti indiaya ti presidenteyo. Nupay kasta, nagtultuloy ti panagam- ammota babaen ti selpon. Diak ammo no rumbeng a kantiawak ti bagik ta kasla man diak maiturog dagiti impalipiripmo kaniak. Saanak met a tuggareng tapno diak maawatan nga adda panaggustom kaniak. Dagiti pay laeng ar-aramatem a balikas ket madlawkon a kasla sabalin ti turong dagiti pagpatpatanganta iti selpon. Kaslaak la agmauyong a mangung-unget ti selponko no kasta nga agpadlawka ti riknam.
“ Dimo pay la idiretso no ania ti kayatmo a sawen!” insalpikak iti selponko a kunam la no adda biagna a kasarsaritak.
Iti di nagbayag, naun-unegen dagiti iteksmo a balikas. Kumutukot a mangparagsak iti kaunggan ngem dika pay nagpudno, nga aklonek isu laengen ti ur- urayek tapno sungbatankan. Idi dimmagaska a naggapu iti maysa a seminar diay La Union, ditamon nga impudno ti ayatmo kaniak a nagrusing sadiay Manila a nagam-ammuanta.
“Apay nagbayagmo nga impudno?” inkatawaak.
“Napimpintas no sangonsangok met la nga ipudno, saan nga iti teks laeng tapno dika a mangdudua”, insungbatmo. “Apay naladawakon?” impasarunsonmo.
“Apay no wen kunak, ania’t aramidem?” inkatawak nga inrabak.
Dika a nagtimek. Inturongmo ti imatangmo iti dandani idin a maitabon nga init iti taaw ti Darapidap –baybay iti laud ti pagadalanmi. Nagsenaayka iti nauneg. Kasla nalpay dagiti abagam iti imbagak.
“Naglakaka met gayam a mamatpati, kasanon no nobiokanton ket ibagada a nakitadak nga adda kaduak a lalaki, pattiemto ngarud a dagus?” inamadko.
Pinerrengnak. “Nalakaak laeng a maup-upay”.
“Balbaliwam dayta nga ugalim ita ta nobianakon” diakon inlimed ti pudno a riknak kenka. Inarakupnak. Nairut. Nariknak ti napartak ken napigsa a panagpitek ti pusom. “Ikarim a dinakto lukwen, Eleazar, sika ti umuna nga ayatko”.
Adu ti inkarim idi kaniak, kastaak met. Nagtulagta kadagiti banag a rumbeng nga aramidenta tapno mapasantak ti ayan-ayatta iti laksid ti kinaadayota iti maysa ken maysa. Iti dakkel a baet ti edadta adu dagiti banag a dita pagkasunoan. Pinawilannak nga apan ag-friendster ken ag -facebook. Adda naminsan a sinuroanka nga ag-friendster ngem kinatkatawaanka ta no agcommentka kaniak iti accountmo met ti pangiplastaram ti komentom imbes nga iti accountko. Insardengko ti dati a panagun-unlik ta impaganetgetmo kaniak ti kinapateg ti kuarta ken oras. Adu dagiti banag a nasursurok kenka. Nagtulnogak kenka ta no am- amirisek addaan kinapudno dagiti ibagbagam ken ibalbalakadmo kaniak.
Gapu ta agpadata nga agdadamo a mannurat, pasaray agsinnubalitta ti daniw babaen iti e-mail wenno teks. Maysa ti Bannawag a nangpasantak ti ayan-ayatta. Sakbay nga ipasam ti sinuratmo a daniw wenno sarita iti Bannawag, idagasmo pay nga ipabasa kaniak iti e-mailko. Kastaak met, ipakorihirko pay dagiti inaramatko a balikas sakbay nga iturongko iti e-mail ti Bannawag. No kastan a maipablaak, dagusnak a tawagan a gumatang ti magasin. Umanayton a pagpatpatanganta iti selpon dagiti nasukatan a paset ti sarita a naipablaak. Adda pay naminsan a dika nagparparikna iti mano a lawas ta nagimonam ti lalaki a karakterko iti naipablaak a saritak. Kaas- asiak a nangipappapilit a naggapu laeng iti dardarepdep ti karakterko. Nagibaleska iti simmaruno a naipablaak a saritam. Sigud a dagiti galadko ken naganko ti us- usarem a babai a karaktermo ngem ti nagan pay ti dati a nobiam ti inaramatmo. Nagpasugnodak a pirmi kenka. Diak sinungbatan dagiti tawag ken teksmo agingga a nabasak ti daniwmo a naipablaak nga inruknoymo kaniak. Malaksid kadagiti sarita ken daniw, pasaray ellekanta dagiti ladawanta a mairaman iti Tao, Lugar ken Pasamak. Inel- ellekak daydi ladawam iti panagmulayo Bannawag Diamond Jubilee tree. Di a naisarang ti rupam ta nilengdannaka ti nasao a mula a tanda ti Bannawag. Kaslaka la ket ngarud kaldingen nga agar- arab iti linged ti mula.
‘Ti la mapampanunotmo!” maluksawmo a kinuna idi ibagak dayta kenka. Addata idi a nakatugaw iti Sand Dunes. Kiniddawmo ti umayko ipapasiar iti baluartem ta kayatmo met nga ipakita dagiti agkakapintas a disso iti Ilocos Norte. Gapu ta naam- ammonakan dagiti dadakkelko, pinalubosandak met a sitatallugod.
“Kitaem a ngamin ti plastarmo ditoy ne?” ingagarak ti nangmiron idi kenka.
Arig dimo idin kayat a taldiapan ti intugotko a kopia ti Bannawag. “Talaga a dinak sardengan a!” agpangpangta idin ti timekmo. Sakbaynak a naigawid, nakatarayakon ti adayo manipud iti nagtugawanta. Ammok ngamin dikanto manen agsardeng a mangkilikili kaniak.
Adun dagiti banag a napasaranta. Ngem daytoy ngatan ti di maisalba a panangririta ta sikan ti mangkidkiddaw ti panagsinata. Bimmangonak iti iddak. Saanak a rumbeng a masair iti kayatmo a mapasamak. Am-ammokan, agpaspasugnodka laeng.
“Di met kunam nga aglabaka itay, Daisy?” inamad ti inak a namagsubli ti panunotko iti agdama.
“Wen, Nang, apanakon!” inlingedko dagiti bimsog a matak.
“Tse, dka kamaten no isu’t pangkunam. A1 bsol q nga ammok, dmo la maawtanen t jak panakaumay dta Laoag! Knak met nga umyak 2 no adda wayak. Ubngak pay, adu pay ti tawen a panagsapulko ti kasukatmo! Cka, dis s ur las resort! Dka agpakpakita inton sumaruno a kombension, madanogko ta rupam! ” sinubalitak met laeng ti teksmo itay, ngem diak talaga gandat ti makisina kenka. Gapu iti nalaus a luksawko, in -deleteko ti numerom iti selponko.
Imbag no maaramdmo, dungngo? Luv mo q d kadin? Haha. Siak 2n t agpa- Candon a sumarungkar, pagpatanganta diay idadar-ayta diay seminar diay Oahu 2n umay a tawen.
Naragsakanak iti dayta nga inreplymo, pudno man wenno saan ta mayat manen ti innangawta. “An drama mo rn! Agnccna ka m8! Kn no agsasaoka kunam la no Laoag-Candon ti kaadayo ti Oahu ditoy, kunam la no piso t pagpletem nga apan sajay! Bka n2n addata sajay apantan2 agpidpidut t mkademia! haha”
Simmirip ti inak iti kuartok ta naipigsak ti nagkatawa. Awanen naawatko a teksmo. No pudno man ti kinunam, naggasatak ngatan, Hawaii daytan, sino ti di mangayat? Wen kunak a dagus no damagem inton umayka sumarungkar….
