”Seatmate”
Nagsinnabat dagiti matami ken Paul idi malpas ti misa para kadakami nga agturpos iti kolehio. Agkattugawkami a dua ta agsinnaruno laeng dagiti apelyidomi, Montes kenkuana, Miguel met kaniak. Agpadakami a kinamannursuro ti sinurotna a karera. Naibagay la unay ti toga kenkuana. Madamdama laeng awatennanton ti kangatuan a pammadayaw a kas Cum laude. Imbaw-ingko ti imatangko iti sabali a disso tapno malibasak dagiti matana.
“Maidawat koma kadagiti amin nga agturpos ta apandan aglinia iti ruar ti ‘gym’ tapno marugianen ti programa!” inwaragawag ti nagbalin a propeseorko iti English a major-ko nga isu ti nadutokan a mangiturong ti programa. Kaduana ti maysa a propesormi met laeng ti Literature.
“Intan ‘diay likod, ‘Nang!” inyawisko a nangkibin ken nanang.
Siisem a nagpa-alud-od kaniak ti inak. Agingga ‘t piditpidit ti isemna. Siak ngamin ti umuna a pagturposenna iti kolehio, ta siak ket ngarud ti inaunaan nga anakna. Lima kami a bungada daydi amami. Puro kami amin babbai, dagiti dua nangsaruno kaniak ket sinapsapada ti naki-asawa.
“Daytoyto ti napintas ti panagbiagna!” ti kanayon a mangngegko no makitadak dagiti duogan iti barriomi.
Lumukmeg ti pusok tunggal mangngegak dagita nga ibagbagada kaniak. Banag a nagbalin nga inspirasionko tapno gun-odek dagiti nilagalagak nga arapaap. No man pay, rigatmi amin a rigat, pulos a di nagpaabak ti inak a nakilablaba tapno laeng adda busbosek nga agadal. Urayak la nakasangit idi naminsan a nadatngak iti sala a nakaturog. Minatmatmatak idi ti rupana a nakaplastaran dagiti kuretret a pinarnuay dagiti parikut ken agsasamusam a kinarigat a naisiding kadakami. Aglalo ta awanen daydi amami a katulonganna a mangbiag kadakami. Inkarigatannakami a biagen uray kasla aglusdoyen iti nalaus a bambannogna.
Mannakaawat ti inami. Saan unay a managunget, ketdi makidanggay pay kadagiti ang-angawmi nga agkakabsat. Banag a paka-ung-ungtanna kaniak no maminsan ta siak pay ti umuna a mangunget kadagiti kakabsatko no kasta nga agririda. Aglalo ket ngaruden idi maki-asawa dagiti dua a nangsarubo kaniak.
“Ania ngarud ket nalpasen, anakko!” kinunkunana laeng idi. “Agungetak man ita, naladawen”.
“Nakasingsingpetkayo la unay ngamin, ‘Nang!”maluksawko a kinuna idi. “Isu nga inabusoda ti kinasingpetyo, naka-ub-ubingda pay laeng!”
Sangapulo ket innem ti maikatlo a kabsatko idi makitaray iti lalaki a maysa kadagiti nangsemento ti kalsada iti batogmi. Duapulo ket uppat met ti tawen ti lalaki a taga La union. No ar-arigen, nasayaat met la ketdi ti nakaikamanganna ken agmaymaysa pay nga anak ti naasawana. Ngem nasurok makabulan a ti pamiliami ti naglatak iti radio ken warnakan dagiti tsismosa iti barangaymi.
“Apay, inunaandaka met ni adingmon?” saludsod dagiti kaarubami a masabatko no apanak iti pagadalan. Saludsod a nalimogan iti kantiaw ngem pulos a diak inararapaap ti mangasawa a nasapa. Adu pay ti kayatko a gun-oden sakbay ti panagsimpak. Nadakkelak ti kinarigat isu a sakbay a matayak, maramanak met ti biag a nagin-awa.
“Naumada ngatan iti ayat a, Anti, isu a biag metten ti sanguenda!” insungbatko a nangtepteppel ti suronko.
Nakitak idi ti panagsabat dagiti kiday ti nangsaludsod kaniak. Dina la ket di naawatan ti kayatko a sawen idi nga isu a talaga ti rantak a talaga ta sumardengen a mangpasungad kaniak kadagiti makaperdi ti aldaw a balikas. Diak ammo no ania la unay ti naalimon ti adik ta nakalagip, naki-asawa lattan. Di met ngarud a mabalin a mairampa ‘diay asawana. Saan a pananguyaw ngem isu ti pudno. Ngem awan met la ket di ti pagkunaak no ugali ti pagpapatangan ta makunak a miembro ti Nobiembre trenta ti kayongko. Kasla natuktokan a bisukol iti kinatangsit ni adingko a Rina.
Arig di pay nadepdep ti apuy a pinarnuay ti maikatlo a kabsatko idi sumaruno met ti maikadua kaniak a kabsatko. Kas iti sigud, immanugot lattan ni Nanang nga agdenna iti naasawana a kaarubami. “Love thy neighbor!” a kunada. Iti balay a nagdagusda. Dakkel met a yamanko ta ni kayongko ti para-luto ti sidaen ken bagas.
“Kitaenyo, ‘Nang, ne, simmaruno manen ni Loida ngem kaskasdi a kastakayo latta” kinunak idi iti inak. Diak ammo no rumbeng nga isidirko ti amin iti inak.
“Naiparangarang met kadakuada no kasano ti rigat ti biag, kinayatda met latta ti kasta!” insungbatna ket di kaniak.
Awan la dumana ken ‘tay ama ni Dodong iti sarita ni Jose Garcia Villa a ‘Footnot to Youth”. Diak lattan a nagtimtimek maipapan iti nasapa a panagasawa dagiti dua a kabsatko. Inibturmi lattan a dinengdengeg dagiti adu a panangbabbalawda iti panagasawa dagiti dua a kakabsatko. Inkulibengko latta idin ti sakit ti nakemko kadagiti kakabsatko ngen nagmawmaw idi maipasngayda dagiti kaanakak a nagbalin a rayray-awmi iti balay. Di man natungpal dagiti inar-arapaap daydi amami a napintas a masakbayan para kadakuada, inkarik iti bagik a siakon ti mangtungpal dagidi nga arapaapna kadakami.
“Ne, alwadam ta di sika ti sumaruno!” kanayon idi nga isutil dagiti kabarangaymi.
Inyis-isemko laeng ti luksawko kadagidi a sutsutilda kaniak. Maysa pay dagidi a makagapu no apay nga impasnekko ti nakaturpos iti kolehio.
“Itay pay laeng a kasla naka-un-uneg ti pampanunotem!’ indissag kaniak ni Nanang a namagsubli iti panunotko iti agdama.
“A-apay kapatpatangnak, ‘Nang?” sinaludsodko a nangiwaras iti matak kadagiti padak nga agturpos. Nakaliniadan a padak.
“Saan ngem kasla itay pay laeng a nakamalangaka” insungbatna.
“A, adda la malagipko!” kinunak.
“Malagipmo nalabit ti nobiom ta dikayto agkitan aya?” mamaraisem ti lanagana.
Nagmirugrogak. ‘Ti la mapampanunotyo, ‘Nang! Diak la nakinobnobio!”
“Apay, dika met pinawilan, kayatko laeng met a dimo baybay-an ti panagadalmo!” kinunana.
“Wen a, ngem sabali-ak nga agayat, ‘nang!” insungbatko. “maitedko amin nga orasko iti ay-ayatek no kua, di mabaybay-akton ti panagadalko. Ket no agririkami, diakton maiyulo ti agrepaso a kadaratok nga ar-aramidem iti rabii”.
“Ngem di mo kunaen nga awan nagarem kenka!’ manursuron pay a kinunana.
Naglibbiak. Diak ammo no apay a kasla isu pay ti magagran a makinobio-ak.
“Inton kuan, nangasawaak metten!’ inssalpikak ti panunotko.
“A pleasant afternoon to everyone, let us all witness the processional march of the batch 2010 graduates of this university!” impasungad ti mangiturturong sa pimmalailang iti ere ti tokar a pang-martsa.
Nailadawan ti ragsak iti rupa ti tunggal maysa kadakami nga agturpos karaman dagiti nagannakmi. Naragragsakak koma pay no kaduami daydi amak. Idi taliawek ti inak, tumartaraigiden dagiti luana. Kinagatko ti bibigko ta diak kayat ti maisurot nga agsangit. Inagkanna ti pimpingko kalpasan ti panagitulodna kaniak iti pagtugawak. Iti dayta a kanito, agkattugawkami manen ken Paul.
“Congratulations!” inyarasaasna nga inkablaaw kaniak.
Inisemak laeng. Diak makaarikap ti isungbatko kenkuana. Ad-adda a pimmartak ti panagpitek ti pusok iti panagabaymi a dua.
“Agingga iti panagturposta ket ‘seatmate’-ta latta!” insarunona idi awan maurayna a sungbatko.
“Wen, a, ta agsaruno ngarud dagiti apelyidota!’ kinunak.
Iti panagkatkattugawmi iti unos iti uppat a tawen kadagiti sabdiek nga apelyido ti pagbasaran ti urnos ti panagtugawmi iti klasrum, diak latta napunas ti bain a marikriknak kenkuana. Diak makatalna no isu ti kaab-abayko. Aglalo ket ngaruden idi makitak ti insapitna a surat iti ‘notebook’-ko a binulodna iti naminsan. Arig kabesadok dagiti binatog nga intukit ti bolpenna iti papel a pinugsitanna ti bangbanglo.
Maricel,
Kaiyarigan ti init nakalemmeng kadagiti ulep ti ayatko kenka ta sumirnaat latta uray pilitek nga ilimed. Makunak a kumpleton ti aldawko no matannawaganka iti gate ti pagadalantayo. Nakarimrimat dagiti matam a kaay-ayok unay a perperrengen no kasta nga agkaka-abayta. Ultimo ti panagkumpas ti imam nga agsurat iti papelmo wenno notebook-mo ket ray-awko la unay. Kapimpintasmo ti suratmo. Kasta ti panagayatko kenka. Ragsakko tunggal maisagid dagiti abagam kaniak.
Ngem naatapka unay, maricel. Ammok ti makagapu ngem apay nga ilimedmo ti marikriknam kaniak? Apay a kasapulam pay laeng a parigatem ti riknam? Ngem kayatko a maamuam nga uray sikanto ti kaatapan amin a kaatapan, sisasaganaakto nga manguray ti tiempo tapno a maanupkanto iti kasayaatan a panawen wenno tiempo.
Paul
Makakatawaak a makasuron idi iti suratna. Arig diakon kayat a kattugaw idi ti kabigatanna ngem i-absent-nak met ti propesormi no awanak iti usto a tugawko. Inturturedko lattan ti bainko kenkuana. Idi naminsan, nagpanpanimid a nangperreng kaniak.
“Kunada, no asino ti karimatan, isu ti kaatapan!’ kinunkunana idi a nagperperreng kaniak.
Kinusilapak ngem tepteppelek idi ti agellek. “Dinak man mingmingan!” intangsitko ketdi kenkuana.
“Apay, mano aya ti bayad tapno mamingminganka, dungngo?” inkatawana ketdi a nangigagara ti nangsutil kaniak.
Ad-adda pay a pinatadem ti kusilapko.
“Ay, na biagko! Dakkel a yamanko ta saan a makapatay dagita a kusilap!” impasarunsonna idi sa nagpaggaak ti uray la a nakaaw-awaganna iti propesormi a dina oras. Ngem nasiglat a nangsungbat iti saludsod ti propesormi a napanganga iti kinasaririt ti baro. Diak idi impadlaw a bilibek ti kinasiglatna, amkek a dumakkel ti ulona nga aghaydrosepalus.
Saan met a nakadidillaw ti langa ni Paul. Kalaksidan ti kinasariritna, kakamaten pay ti kinatarakina. Banag a diak maawatan kenkuana ta nagadu ti agduyos kenkuana ngem siak pay laeng ti riribukenna. Adun ti kolehiala a naisab-it iti naganna ngem pulos a diak nakita nga adda kadua-kaduana a nobiana iti uneg wenno ruar mn ti pagadalanmi. Diak met ilimed nga adda nagrusing nga ayat iti pusok para kenkuana ngem ad-adda nga inartapan ti gagarko nga agadal nga umuna sakbay a makinobio-ak. Diak kayat a masenga ti panagadalko gapu laeng iti ayatna kaniak, tinagtangsitak uray iti unegko kayatko idin a sungbatan.
“Academic Excellence Awardee, Paul Montero!” inwaragawag ti mangiturturong.
“Journalism Awardee, Maricel Miguel!” insaruno ti mangiturturong.
Nakaisem manen idi umasidegak iti abayna a naukkoran ti medalia.
“Kitaem ket agingga ditoy entablado ket agkaabayta latta, talaga nga adda kaipapanan amin dagitoy, Maricel!” pasimple nga inyarasaasna.
“Lokoka a talaga! Awan pay panagseriosom iti panagbiagmo!” immuriotko a kinuna.
“Ay na, babawik a naipasngay a managangawen, Apo ta no pudno ti sasawek ket ibagada nga angawko laeng!” inlitaniana.
Tineppelak manen ti panagpaggaakko. Maray-awak no maminsan kenkuana gapu iti istilona a maupay. Ngem saluduak ni Paul iti kinasirib ken kinamanagangawna. Uray ‘terror’ ti propesormi, agkaalaanda no madama ti diskusionmi iti klase.
Idi umulogkamin iti entablado, inalalayannak pay a bimmaba a kasla ‘tay prinsipe a nanguray iti prinsesana. Naghooo ken atiddog nga ‘uy‘ ti impala-am kadakami ti talla-ong. No adda koma pay “Comedian of the Year” a pammadayaw, isu manen ti nangiyalat.
“No sabali siguro makakitkita kenka, dida pagarupen a cum laude-ka!” inyisemko a kinuna.
Naglibbi a kasla ubing ngem nadungngo ketdi dagiti matana a nangsabat iti matak.
“Dumar-ayka iti ‘graduation ball’-tayo no rabii no bigat/’ insaludsodna idi agangay.
Ti ‘graduation ball’ ket tinawen a programa nga isagut ti presidente ti unibersidad para kadagiti agturpos. Isu ti maudi a rabii a panagpapatang ken panagkikita dagiti nagkaka-adalan sakbay a rugianda ti baro a biagda kalpasan ti panagturposda.
“Apay, ipagelmo?” sinaludsodko a nangingato ti maysa a kidayko.
“Awan, damdamagek laeng!” insungbatna sa immisem.
Diakon a nagtimek agingga a nalpas ti mprograma. Inawisnak iti balayda ngem kinunak nga adda met pagsasanguami a bassiti ‘idiay balay.
“See you tomorrow night!” impalagipna idi agawidkamin.
Tinung-edak lattan. Kalpasan ti panagpakadak kadagiti gagayyemko, naglugankami metten ken Nanang a nagawid.
“Isu daydiay ti maysa nga agar-arem kenka?’ inamad ti inak.
“Saan” inlibakko.
“Ay, na kunak man laeng, nagtaraki aya ken cum laude pay!” indayawna ken Paul.
“Apay, crush-yo? La ta Nanang ne!” inkatawak.
“Ampang! Nakunak laeng a ta kadarato nadungngo ti panangmatmatna itay kenka!” kinunana.
Diak lattan a nagtimtimek agingga a nakadanonkami iti balaymi. Nasayaat met no kayat ti inak ni Paul a para kaniak. Sabagay awan met makunak iti baro ngem parigatek pay nga agibtur agingga a makasapulak ti trabaho.
Inwarasko ti panagkitak apaman a nakastrekak iti gym a pakaangayan ti ‘graduation ball-mi. Bestida a nangisit a naarkosan ti puraw a sabsabong ti kawesko nga ingga’t tumeng. Nasimple laeng no maidasig kadagiti bestida dagiti padak a dimmar-ay iti programa. Madama a maipalpalla-ilang iti ere ti nasam-it a samiweng. Agsasala dagiti babbaro ken babbalasang iti salunan. Nagintek dagiti matak kadagiti kaadalak. Agpaypayapayda nga apanak iti ayanda. Nagturongak ngarud kadakuada ngem nagplastarak iti likodda.
“Daytoy man sumaruno a sonata ket ida-uloan man ni Paul Montes a cum laude ti CTE! This is a special request, sweet music, maestro!” kinuna ti mangiturturong.
Kasla adda nagtulid a buli iti barukong apaman a nangngegak dayta. naiturong dagiti matak ken Paul nga agturongen iti ayanko. Ad-adda a timmaraki daytoy iti puraw a polona nga inasmanganna ti nangisit a pantaloon.
“May I have this dance, MariceL”naalumanay a kinunana.
Nakaturong amin a mata iti ayanmi a dua. Nagmisuot dagiti dadduma a babbai nga adda panaggustona ken Paul. Pimmalakpak met dagiti dadduma. Timmakderak lattan uray mababainak kenkuana. Inay-ayam ti angin ti nasam-it a samiweng a kinanta ni Janno Gibbs. “Fallin” ti paulo ti kanta. A little conversation is turning into little sweet sensation, and they’re only getting sweeter everytime/ A friendly get together is turning into vision of forever/ if I just believe this foolish heart of mine/ I can’t pretend that I’m just a friend but I’m thinking may be we were meant to be/ I think I’m fallin’, fallin’ inlove with you/ But I don’t, I don’t know what to do/ I’m afraid you turn away but I’ll say it anyway/ I think I’m fallin’…
“Saan met ngata a mailimed kenkan ti pudno a riknak kenka, Maricel?” inrugina ti patanganmi bayat ti panagkumpas dagiti sakami.
Naannad met ti panangikapetna dagiti dakulapna iti siketko. Diak masabat dagiti matana ta mababainak.
“Kayatko koma a maammuan no adda kadi namnamak kenka?” insarunona a kinuna.
Sinabatko a situtured dagiti agsalsaludsod a matana. “Ammom ti rason no apay a diak kinayat ti nakinobnobio idi agad-adaltayo pay laeng” inrugik a kinuna. “Wen, diak ilimed kenka nga adda met ayat a nagrusing iti pusok para kenka ngem nilaplapdak agsipud ta diak kayat a masengaak iti panagdalko. Ita, saludsodek kenka, Paul, pudno kadi nga ayat dayta a marikriknam para kaniak?”
Immisem ti nakasamsam-it ti baro. “Wen a, no mabalin ket ikasarka pay itan , umannugotka la ketdi!”
Kayatko ti agellek ngem minurugrogak. “Addaytaka manen, agang-angawka manen!” nganganik la a tapisen ta manutsutil manen.
“Ala, napudnoak kenka, Maricel!” inkatawana nga impatalged. “Sungbatannakon a kadin”.
“Agurayka a, ngarud agingga a makasapulak ti trabahok, inton addan trabahok, nobiokanton!” insungbatko nga inyisem.
Nagkudkod ti ulona. “Agkuyogtanto nga apan agsapul ti trabahota, usarenta ti kotse ni Papang. Tutal, saan nga agpada dagiti major-ta, Physics kaniak, English kenka!”
“Ti kayatmo a sawen, agpadata ti pagadalan a pagisuroan?” inamadko a naklaat.
“Ket, wen, apay madi?” adda kaipapanan ti isemna.
Kinusilapak a sinipat. “Baka trentamton no sumangota ti altar, pagturposek pay ‘diay dua nga inaudi a kabsatko!” kinunak nga inkatawa. “isu nga ita pay laeng, panunotemon no kayatmo ti aguray wenno saan! Bag la kenka ta adda makuna a baknangyo, ngem no siak, asikam’ la a makirkiraud ti pagbagasanna.”
“Ay, na, makaurayak kunak met” nalailona nga insungbat sana insungo ti bibigna.
Insarangko ti nakakaem a gemgemko. “Laglagipem, awan pay trabahok isu a saanak pay la nobia, awan pay karbengam, agtalinaedka pay la ‘seatmate’ kaniak!”
Nagkudkod lattan ti ulona a nangdanggay ti samiweng a kumkumpasanmi. A little conversation is turning into little sweet sensation, and they’re only getting sweeter everytime/ A friendly get together is turning into vision of forever/ if I just believe this foolish heart of mine/ I can’t pretend that I’m just a friend but I’m thinking may be we were meant to be/ I think I’m fallin’, fallin’ inlove with you/ But I don’t, I don’t know what to do/ I’m afraid you turn away but I’ll say it anyway/ I think I’m fallin’…
